Meltem Güneş – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, ‘2025 Yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu’nu yayımladı. Toplu Konut İdaresi’nin (TOKİ), yerel yönetimlerle iş birliği halinde ve bir planlama çerçevesinde sosyal konut, deprem sonrası konut yapımı, kentsel dönüşüm projeleri inşasını sağladığı belirtilen raporda, konut kampanyalarının, 81 ilde özellikle konut ihtiyacı, arsa stoku ve nüfus yoğunluğu gibi parametreler göz önünde bulundurularak, “titizlikle” oluşturulduğu vurgulandı.
Yüzde 42’si dar gelirliye
Rapora göre, 81 ilde şehir ve ilçe merkezleri ağırlıklı olmak üzere ihtiyaç duyulan bölgelerde yaklaşık 6 trilyon 141 milyar TL’lik ihale bedeli ile 5 milyon vatandaşın oturacağı “sağlıklı, güvenli” 1 milyon 758 bin 426 konut ve 67 bin 61 sosyal donatı inşa edildi. Üretilen konutların yüzde 91’i sosyal konut niteliğinde oldu. 2025 yılında 58 bin 561’i sosyal konut, 65 bin 473’ü deprem konutu olmak üzere toplam 124 bin 34 konutun teslimi yapılırken, yıl içinde 136 bin 687’si sosyal konut, 76 bin 294’ü deprem konutu olmak üzere toplam 212 bin 981 konutun ihalesi gerçekleştirildi. 2026 yılında ise toplam 150 bin konutun ihalesinin yapılması planlandı.
Üretilen konutların dağılımı; yüzde 42.12’si dar ve orta gelir grubu, yüzde 26.15’i afet konutu uygulaması, yüzde 13’ü gecekondu dönüşümü, yüzde 9.76’sı alt ve yoksul gelir grubu şeklinde olurken, kalan kalan kısımlar tarım köy uygulaması ve kaynak geliştirme olarak rapora yansıdı.
Kentsel dönüşüm
Raporda kentsel dönüşüm çalışmaları da detaylandırıldı. Buna göre, Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un yürürlüğe girdiği 2012 tarihinden itibaren belediyelere yetki devri yapılan riskli alan sayısı 222, belediyelerce kentsel dönüşüm uygulanan alan sayısı ise 150 oldu. İstanbul’da 2025 yılında 14 ilçede büyükşehir ve ilçe belediyelerinin teklifi üzerine 14 alan rezerv yapı alanı olarak belirlendi. 2012’den itibaren belediyelere yetki devri yapılan riskli alan sayısı 2025 yılı sonu itibarıyla 46’ya, rezerv yapı alanı sayısı 254’e ulaştı.
228 bin 969 konut dönüştü
TOKİ’nin 2012’den beri İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere Türkiye çapında kentsel dönüşüm projeleri geliştirmeye devam ettiği belirtilerek, kentsel dönüşüm projeleri kapsamında toplam 228 bin 969 konutun dönüştüğü, 33 bin 349 konutun inşaat çalışmalarının sürdüğü aktarıldı.
2024’ten itibaren yapım için yardım kapsamında toplamda 2 bin 870 yapıda, 28 bin 874 bağımsız bölümün dönüşümü için 31 milyar 500 milyon TL tutarında hibe, kredi ve tahliye desteği ödemesi gerçekleşti.
Riskli yapı faaliyetlerinde ise 2012’den 2025 yılı sonuna kadar maliklerin talebine istinaden veya Bakanlıkça resen, Türkiye genelinde 1 milyon 91 bin 792’si konut ve 178 bin 73’ü iş yeri olmak üzere toplamda 1 milyon 269 bin 865 bağımsız bölüm içeren 319 bin 551 yapı için “riskli yapı” tespiti yaptırıldı, bunlardan 943 bin 588’i konut ve 144 bin 577’si işyeri olmak üzere toplam 1 milyon 88 bin 165 bağımsız bölüm içeren 291 bin 144 riskli yapının yıkımı yapıldı.
Esenler’de dev dönüşüm
İstanbul’da 36 ilçede yaklaşık 175 bin 544 bağımsız bölümün dönüşüm çalışmaları belediyeler ve bakanlık koordinasyonuyla devam ediyor. Türkiye’nin en büyük kentsel dönüşümlerinden birinin Esenler’de başlatıldığına dikkat çekilen rapora göre, ilçede imara açık olmayan bölgelerdeki konutların güvenli konutlara taşınması için belediye iş birliği ile yürütülen kentsel dönüşüm projesinde yaklaşık 60 bin konutluk bir dönüşüm devam ediyor.
